Pobuda zagovorniku

Zagovornik obravnava vaše pobude oz. pritožbe s primeri domnevne diskriminacije.

Izdaja pravno neobvezujoča mnenja o tem, ali ste v določeni situaciji diskriminirani (neenako obravnavani zaradi osebnih okoliščin). Hkrati v mnenju priporoči kršitelju , kako odpraviti kršitev, njene razloge in njene posledice.

Postopek pred Zagovornikom je brezplačen ter zaupen.

Prijava na e-poštno listo

Če želite prejemati novosti preko elektronske pošte vnesite svoje podatke v spodnjo formo.
Nobenih anketnih zapisov nisem našel na tej strani. Prosim vnesite anketni zapis na to stran ali nastavite stran z zapisi v "startingpoint"

Keshilla per parandalimin e diskriminimit

Informacione per kompanit dhe per punedhenesit e tjere, per ofruesit e sherbimeve, per organet qeveritare

Legjislacioni, rregullorja, rekomandimet


This website is cofinanced by the European Commission.

Pyetjet me te shpeshta

Pyetjet me te shpeshta

/

Cilat jane menyrat tjera te mundeshme per veprim?

Shumica e menyrave te pershkruara me poshte nuk e perjshtojne njera tjetren.

PROQEDURAT E AKESAVE TE BRENDSHME

ANKESAT, MJETET E RREGULLTA  JURIDIKE

JASHTE GJYKATES PER ZGJEDHJEN E MOSMARREVSHJES

INSPEKCIONET

MBROJTJA GJYQESORE

GJYKATA ADMINISTRATIVE E REPUBLIKES SE SLLOVENISE

AVOKATI I POPULLIT

Per dyshim kshillohuni!

 

Kur duhet te dorezohet inciativa?

Me se miri eshte, qe inciativa te dorezohet sa me pare pas shkkeljes se supozuar, me se voni pas 1 viti. Jashtezakonishte mbrojtesi shqyrton gjithashtu edhe shkleje te vjetra, mirepo vetem nese vlerson, se eshte e arsyeshme.

PËRDORNI SUGJERIMIN PËR MBROJTËSIT!

Qka duhet te permbaje inciativa?

Inciativa duhet te jete me shkrim. Duhet te permbaje te dhena fillestare, te cilat mundsojne shqyrtimin e rastit: perkufizimin e shkeljes, pershkrimin e rastit perkatesishte te situates, e cila paraqete diskriminimin, kush ka shkaketuar shkelje dhe ne qfare menyre. Eshte e nevojshem te theksohen sa me shume te dhena dhe deshmi (pershembulle te bashkangjiten dokumente).

PËRDORNI SUGJERIMIN PËR MBROJTËSIT!

Sugjerim drejtuar mbrojtësit të parimit të barazive (PDF/Word)

Kakšen je postopek pred Zagovornikom načela enakosti?

Neformalen in za vse strani brezplačen.

Teče neodvisno od drugih postopkov, kar pomeni, da lahko istočasno, prej ali kasneje sprožite tudi postopek na sodišču, pri inšpekciji, Varuhu človekovih pravic ipd.

Zaupen. Zagotovljena je diskretnost. Brez vašega soglasja zagovornik ne bo posredoval pri kršiteljih; če je to mogoče, kršitelju ne bo razkrival vaše identitete; zagotovljeno je varstvo (občutljivih) osebnih podatkov.

Si mund të ndihmojë Mbrojtësi?

·        

·         SUGJERIME (ANKESA): Mbrojtësi shqyrton sugjerimet apo ankesat tuaja në raste diskriminimi. Bën këshillime juridike jodetyruese, nëse jeni të diskriminuar në një situatë të caktuar (nëse rasti juaj nuk është shqyrtuar (trajtuar) në mënyrë të barabartë për arsye të rrethanave personale). Njëkohësisht i rekomandon shkelësit[1] opinionin e tij, mbi arsyen dhe pasojat e shkeljes si dhe mënyrën se si ta shmangë atë. Në këtë mënyrë përpiqet  që me ndëhyrjen e vet joformale të shmangë shkeljen dhe të ndihmojë në përmirësimin e praktikës në të ardhmen. Në qoftë se problemi nuk mund të zgjidhet në këtë mënyrë, mund t´ju sugjerohet ndjekja e shkeljes inspekcioneve përkatëse. Procedura para Mbrojtësit është falas dhe konfidenciale (sekret).

 

·         NDIHMA: ofron ndihmë te mbrojtjet ligjore kundër diskriminimit në procedura të tjera, p.sh. jep këshilla në lidhje me atë se cilat janë rrugët në dispozicion dhe si t´i përdorni ato para organeve të tjera shtetërore.  

 

 

·         KËSHILLA: ju mund të kërkoni mendimin e Mbrojtësit lidhur me sjelljen tuaj: nëse ajo paraqet apo mund të paraqesë diskriminim; si dhe këshilla se si të veproni që të mund t´i shmangeni diskriminimit dhe në ç´mënyrë të siguroni në mënyrë të efektshme respektimin e së drejtës ndaj shqyrtimit të barabartë.

 

·         informaCIONE: Mbrojtësi jep informacione të përgjithshme mbi problemin e diskriminimit dhe gjendjes në këtë drejtim në Slloveni.

 



[1] Format gjuhësore të përdorura kanë domethënie të njëjtë për të dyja gjinitë.

Kur nuk ka diskriminim?

Qdo shqyrtim jo i njejte ne baze te rrethanave personale nuk do te thote se perbejne shkelje te ndalimit te diskriminimit. Gjithashtu edhe nje shqyrtim i dobet per shkak te rrethanave personale eshte ne disa, domethene ne raste te jashtezakonshme munde te jete plotesishte e arsyeshme.

Rregullorja e tanishme e vlefshme (neni 2.a Ligji per zbatimin e parimeve te shqyrtimit te barabarte LZPSHB-teksti i spastruar zyrtarishte TSZ1) ne pergjithesi nuk perjashtone shqyrtime te ndryshme ne baze te rrethanave personale te caktuara, qe nje shqyrtim te tille e arsyeton qellimin legjitim dhe mjetet e perdorura per te arritur kete qellim jane te pershtatshme dhe te nevojshme. 

Vleresimi, se nje diferencim i tille a eshte i pranueshem mund te jete nje pyetje shume e veshtire. Per dyshim kshillohuni!

Per diferencim, i cili bazohet ne disa rrethana personale (per shembulle per shkak te gjinis, races, origjines etnike, orientimit seksual...) dhe ne disa sfera te jetes shoqerore (per shembulle punesimi dhe puna...) kriterete e vleresimit jane me te rrepta se sa diku tjeter (per shembulle masat e politikes sociale dhe shperndarja e perfitimeve). Ne parim eshte rrepsishte i ndaluar diskriminimi i drejtperdrejte.

Ne testin me te rrepte te vleresimit per te shqyrtuar:

-        nese masat e kontestuara (qe do te thote diferencimin ne baze te rrethanave personale) kerkon nje qellim veçanerisht te rendesishem,

-        nese masat faktikishte e arrijne kete qellim,

-        nese nuk eshte e mundur qe te arrihen te tjera, masa me te buta, me te cilat eshte e mundur qe te arrihet qellimi i parapare keshtu, qe me pak do te preket e drejta deri tek shqyrtimi i njejte,

-        nese pikesynimi eshte mbi mbrojtjen karshi diskriminimit.

Disa perjashtime jane gjithashtu te percaktuara edhe ne legjislacion, per shembulle rrethana personale themelore si dhe percaktimet e kerkesave profesionale, trajtimi i favoreshem i dedikuar mbrojtjes te veqante te femrave shtatezena, invalideve dhe te rinjeve si dhe punetoreve te vjeter e te tjera (shiko nenin 2.a te  Ligji per zbatimin e parimeve te shqyrtimikt te barabarte LZPSHB- teksti i spastruar zyrtarishte TSZ1)

Rrethanate personale te caktuara per punesim ne nje vend te punes mundet te jete kushte i arsyeshem per punesim edhe pse perjashton ata, te cilet nuk i plotesojne. Nevojen qe te mund te arsyetoj natyren dhe rrethanate konkrete te punes ne ate vend te punes.

 

Rasti thelbesore dhe percaktimi i kerkesave profesionale (gjinia): Administrata doganore per punesimin e personit, te cilet ne aeroporte do te zbatojne kontrolla personale kerkojne vetem femra kandidate. Ky kritere perjashton meshkujte. Ne rastin konkrete per nje pune te tille ne aeroporte jane te punesuar 6 meshkuj, per kete arsye kerkesa per femra eshte e bazuar, sepse meshkujt nuk munden ti kryejne kontrollat konkrete tek femrat udhetare. Pra, fjala nuk eshte per shkelje (diskriminim i drejperdrejte ne baze te gjinis).

 

Qfare eshte diskriminimi neper lidhje?

Kur eshte nje arsye e shqyrtim diskriminues e nje rrethane personale, te cilen nuk e keni, mirepo ne nje menyre te caktuar jeni i lidhur me personin (apo grupin), ku kete rrethane personale e ka.

Ngacmimi (orientimi seksual): Jasna ne vendin e punes shpeshhere eshte e ekspozuar vrejtjeve fyese, mesazheve elektronike si dhe ofendimeve te kolegeve per shkak te vajzes se saj, e cila eshte lezbejke dhe eshte e njohur si aktiviste per te drejta e orientimit te gjinise se njejte. Ankesat e saj jane te refuzuara, pasi qe ajo vete nuk eshte lezbejke.

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta..

Qfare jane kundermasat – viktimizimi?

Posaja te pafavorshme (per shembulle ne forme sanksionesh, ngacmimi,...),do te kishte qene e mundshme te jete e ekspozuar per shkak te masave te juaja kunder diskriminimit (deponimi i ankeses, paraqitja ne nje roli te besueshem, deshmitare...). Kundermasat jane te ndaluara.

Kundërmasat – viktimizimi (mosha): Zonja Breda (54-vjeçare) ngriti padi kundër punëdhënësit të saj për dyshim diskriminimi për arsye moshe, sepse punëdhënësi gjatë gjithë vitit nuk e ka dërguar atë në asnjë kurs arsimor, kurse të gjithë të tjerët po. Punëdhënësi, pas kësaj, duke i thënë se »hap probleme«, filloi t´i ngarkojë asaj detyra pune të tepruara, kurse në të njëjtën kohë nuk u ngrit në pozitë. E njëjta i ndodhi edhe bashkëpunëtores së saj, e cila dëshmoi në favor të saj.

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

Qfare eshte udhezimi per diskriminim?

Dhenja e udhezimeve me permbajtje diskriminuese (qe dikush te shkaktoj drejtperdrejte, indirekte diskriminim apo ngacmim, te braktisin perkatesishte ose nuk siguron pershtateshmeri te arsyeshme) dhe pavaresishte nga udhezime te tilla qe me vone gjithashtu realizohen apo jo. Paraqete diskrimimin.

(orientimi seksual): Pronari i lokaleve te nates e porosite sigurimin, qe nga lokali te largoje qiftin gej Andrej dhe Jana, pasi vallezimit te tyre.

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

 

Çfare eshte kerkesa per pershtateshemrin e arsyeshme?

Pershtateshemria e arsyeshme eshte obligim, se ne disa raste te veqanta ndryshon (shpeshhere vetem ne dukje neutrale) rregulla, praktike, kritere dhe ato pershtaten nevojave te personave me rrethana personale te caktuara. Kjo ne rastet e tyre eshte e nevojshme per kete, se keta persona nuk kane vetem kushte formale te njejta per zbatuar te drejtat e tyre, si dhe gjithashtu aftesit dhe mundesit, ne te cilat eshte e adresuar nje  kerkes e tille. Kur nuk eshte e mundur qe te deshmohet, se nje kerkes e tille e tejkalon mundesin e arsyeshme, ne  te cilat mbeshtetet (respektohet gjithashtu edhe mundesia e qasjes deri tek mjetet publike, per shembulle donacinet, mjetet per konkurse publike), atehere joplotesimi i ketyre detyrimeve paraqete diskriminim.

Mos-sigurimi i përshtatjes së asyeshme (invaliditeti): Personit të verbër me qen drejtues i ndalohet hyrja në kafene, për arsye se kafshëve u ndalohet hyrja.

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

Qfare eshte ngacmimi?

Kur jeni te ekspozuar ne sjelljet e te jodeshirueshme, te cila jane te bazuar ne rrethana personale dhe deri tek ju krijon frige, urrejtje, nenqmuese, te turpeshme apo fyerje mjedisi si dhe fyen dinjitetin: me fjale, mesazhe me fotografi apo me shkrim, shprehje simbolike, me gjeste, me perpjekje fizike, me dhune dhe te ngjashme. Kjo eshte forma me e shpeshte e diskriminimit.

Kriteret per te percaktuar pranueshmerine e sjellje te tilla ju vete (per shembull “te pafajshem” shaka seksiste juve mund te ju prekin me shume se sa kolegen e juaj me “lekur me te trashe”, edhe pse qe te dyja jane femra). Per kete arsye shkelsit duhet treguar rregullat, qe me kete te perfundoje. Per pasoja nuk eshte pergjegjes vetem shkelsi indirekte, mirepo mundet te pergjegjet edhe punedhenesi, shkolla dhe te ngjashme, te cilet kete nuk e kane nderprere ne menyre aktive, apo te veprojne ne menyre adekuate.

Ngacimi (raca dhe prejardhja etnike): Samanta, Jozheku, Klaudia dhe Sandi janë nxënës romë në një shkollë fillore, të cilët përballen me sharje të përditshme nga moshatarët e tyre me fjalët cigan, hajdut, varfanjak, zezak, qelbanik. Për ta shkruajnë edhe grafite të ndryshme me këto kuptime e të ngjashme. Megjithëse prindërit e tyre ankohen, në shkollë nuk merren masa, gjoja se kundër nxënësve të mitur nuk mund të përdorin masa disiplinore.

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

Qfare eshte diskriminimi indirekte?

Vendim ne dukje neutral, kritere apo sjellje (te cilat nuk kane karakterin e rrethanave personale) ne situata te njejta apo te ngjashme per shkak te rrethanave personale ju vendosin ne situate joproporcionale me pak te favoreshme se sa personat tjere, te cilet rrethana te tilla nuk kane. Shkelja eshte e dhene, qe perdorimi i dispozitave te diskutueshme nuk eshte e mundur qe te arsyetohen si te favoreshme, (urgjente) te nevojshme dhe me qellim proporcional, te cilat deshiron ti arrij.

Qe te dy kushtete (te cilat ne dukje jane neutrale sa i perkete prejardhjes etnike te kandidateve) perndryshe zbatohet per të gjithe njesoj, mirepo jane efikase keshtu, qe te huajte i perjashtojne dhe ne menyre joproporcionale ju prekin gjithashtu edhe shtetasit me origjine josllovene. Keta me se shpeshti ne Slloveni vijne qe te kerkojne punesim pasi qe kane kryer shkollimin ne shtetet prej nga e kane origjinen. Kerkesa per plotesimin e kushteve te tilla  (per shembull aftesit e shkelqyera te gjuhes) eshte e qarte se kjo eshte e teperte dhe nuk ka asnje lidhje reale me detyrate e perditeshem te kamarierit.

Diskriminimi jo i drejtpërdrejtë (prejardhja etnike dhe shtetësia): Pronari i lokalit kërkon nga kandidatët që konkurrojnë për kamerierë që të kenë dëftesë mbi kryerjen e shkollës në Slloveni dhe vërtetim për njohjen e shkëlqyer të gjuhës sllovene me shkrim dhe me gojë. 

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

 

Qfare eshte diskriminimi i drejtperdrejte?

Per shkak te nje rrethane personale ne nje situate te njejte apo te ngjashme jeni te shqyrtuar ne menyre me pak te favoreshme se sa te tjeret, te cilet nuk kane  rrethana personale te tilla.

Diskriminimi i drejtpërdrejtë (seksi):  Biletë për hyrje në bar nate duhet të paguajnë vetëm meshkujt, kurse për femrat hyrja është falas.

Kjo ekziston gjithashtu edhe kur jeni ne menyre jo te njejte te shqyrtuar per shkak te perceptimit jo te drejte te rrethanave personale nga ana e shkelsit.

Rasti (raca): per shkak te ngjyres me te erret ne lokal juve nuk ju sherbejne, juve ju shqyrtojne si nje Rome te supozuar, emigrante Afrikane apo te ngjashme. 

Te gjitha konceptet per shkak te perdoruesit jane qasje njerezore te sqaruara me shpjegim pershkrues dhe nuk jane identike me ato ne legjislacionin ekzistues. Informacionet e sakta ligjore mund ti gjeni ne legjislacionin, sidomos ne Ligjin per  arritjen e perimeve te barabarta.

 

 

Cilat janë rrethanat personale për shkak të të cilave mund të kryhet diskriminim?

Kjo listë është e pashtershme: seksi, kombësia, raca, prejardhja etnike, ngjyra e lëkurës, gjuha, prejardhja, bindjet fetare apo të tjera si p.sh. politike, invaliditeti, mosha, drejtimi seksual, identiteti seksual, pozita shoqërore apo materiale, shtetësia, statusi prindëror apo ndonjë status tjetër familjar, anëtarësia në sindikata, arsimi, gjendja shëndetësore, etj.

Ku mund të haset diskriminimi?

Kudo, lidhur me të drejta dhe detyrime të shumëllojshme.

Per ilustrim jane te numeruara disa lemi kyqe

-        punesimi (gjithashtu edhe transmetimin e punes, ndihem per kerkimin e punesimit...);

-        forma te ndryshme te punes dhe marredhnja e punes (paga, marredhnjet e punes, gradimi, arsimimi, pushimi, humbja e punesimit, puna studentore, vetepunesimi...);

-        anetaresimi ne sindikat, dhoma, shoqata profesionale...;

-        mbrojtja sociale (ndihema sociale dhe sherbime tjera); mbrojtja shendetesore dhe invalidore (sherbime shendetesore, sigurime, masa mbeshtetese, punesimi rehabilitues...);

-        perfitimet sociale (lehtesimet, shtesat...);

-        edukimi dhe arsimimi,

-        qasjet deri tek perfitimet dhe sherbimet dhe furnizimi i tyre – keto jane sherbime publike (per shembull sherbime komunale, sherbime administrative, kulturore...), si dhe gjithashtu mallera te tjera ne treg (dyqyne, banka, lokale hoteleri, teatre, kinomatografi, objekte sportive...);

-        apartamentet (me qera, blerja e pasurive te patundeshme...).

 

Kush mund të jetë përgjegjës për diskriminimin?

Çdokush.

Deri tek diskriminimi mund te vihet si ne sferen publike – per shkak te aktivitetit te organeve qeveritare gjate vendosjes se tyre dhe biznesit (shteti, komuna, fondet, agjensionet, kompanit publike...), si dhe ne sferen private – gjate veprimit ligjore te personave (kompanit, institucionet, shoqeria...), biznismenet e pavarure gjithashtu edhe ju.

Kush mund të jetë i diskriminuar ?

Pothuajse çdo njeri: individë, persona juridikë apo grupe njerëzish.

Çfarë është diskriminimi?

Shqyrtim jo i barabartë, i cili nuk ka motiv të arsyetuar: kur qytetarët shqyrtohen (trajtohen) më keq se të tjerët (të cilët nuk kanë rrethana personale të tilla) vetëm për shkak të rrethanave të veçanta personale (p.sh. seksi, mosha, raca, prejardhja etnike, invaliditeti, drejtimi seksual, bindja fetare, …). Trajtimi në fjalë, heqja e të drejtave të ndryshme, si dhe mosdhënia e mundësive të përditshme i pengon ata. Diskriminimi mund të ketë natyrë të tillë veprimesh (vendosje... e të ngjashme), si edhe moszabatimi (mosveprim, dikush nuk merret në konsideratë për arsye përfitimesh ...).

Përse janë të dëmshëm diskriminimi dhe moskallëzimi për të?

Diskriminimi është një ligësi shoqërore, e cila më shpesh funksionon pa vetëdije për arsye të ndikimit të rrënjosur të stereotipeve dhe paragjykimeve. Prandaj, ne jemi shumë pak të vetëdijshëm. Po aq e dëmshme është nëse ne jemi të vetëdijshëm për të dhe megjithatë nuk punojmë mjaft apo fare që kjo gjendje të përmirësohet: që Sllovenia të bëhet më e integrueshme dhe një shoqëri më e drejtë. Kjo është me të vërtetë përgjegjësi e përbashkët shoqërore e jona. Përgjegjësia juaj tani dhe këtu mund të parandalojë që këto shkelje të dëmtojnë dhe dikë tjetër apo edhe vetë juve.

 

PËRDORNI SUGJERIMIN PËR MBROJTËSIT!

Sugjerim drejtuar mbrojtësit të parimit të barazive (PDF/Word)


Expert: Boštjan Vernik